Port is veel meer dan een glas bij het dessert. Van frisse witte port tot complexe, tientallen jaren gerijpte tawny: de diversiteit van deze Portugese wijn verdient een plek in de professionele wijnwereld. Om sommeliers enthousiast te maken voor port én hen voor te bereiden op de tweede editie van de Master of Port – Benelux-wedstrijd, organiseerde het Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto (IVDP) i.s.m. Melman Communications op 20 oktober 2026 een masterclass in Amsterdam. Ed Carper was erbij voor Anne-Wies.nl.

Onder leiding van Paulo Russell-Pinto, gecertificeerd port-expert en technisch specialist, verdiepen de deelnemers zich in de geschiedenis, de wijngebieden, de druivenrassen en de verschillende stijlen van port en Dourowijnen. Theorie wordt gecombineerd met het proeven en analyseren van zeven verschillende portwijnen. Daarbij is er ook aandacht voor wijn-spijscombinaties en de kennis en proefvaardigheden die nodig zijn om deel te nemen aan de Master of Port – Benelux 2026.

Paulo Russell-Pinto Master of Port masterclass

Foto: © arnoldvanwest.nl

De Master of Port is een competitie voor actieve sommeliers. Deelnemers krijgen de kans hun kennis van port te verdiepen en zich te meten met vakgenoten. De tien kandidaten met de hoogste scores op het online examen van 26 oktober worden uitgenodigd voor de kwartfinales in Portugal, van 8 tot en met 11 november. De uiteindelijke titel levert niet alleen erkenning op, maar ook de rol van ambassadeur voor port in de Benelux en daarbuiten.

Een rijke geschiedenis

De geschiedenis van port kent een aantal belangrijke momenten:

  • 1678: vroege export van port naar Engeland.
  • 1703: het Methuenverdrag stimuleert de handel tussen Portugal en Engeland.
  • 1756: de Douro wordt een officieel afgebakend en gereguleerd wijngebied.
  • 1863: de phylloxeraplaag bereikt Europa en heeft grote gevolgen voor de wijnbouw.
  • 1933: oprichting van het Port Wine Institute.
  • 1947: invoering van een systeem voor kwaliteitsbeoordeling van wijngaarden.
  • 1978: De 1e vintage gebotteld in de Douro.
  • 1982: de productie van onversterkte Dourowijnen krijgt een nieuwe impuls.
  • 2001: het Alto Douro-wijngebied wordt opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
  • 2003: oprichting van het Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto (IVDP), dat de controle over zowel port als Dourowijnen verzorgt.
  • 2014: een vintage uit 2011 krijgt internationale erkenning van Wine Spectator.
screen port masterclass jaartallen

Foto: © arnoldvanwest.nl

De Douro: steile hellingen en grote verschillen

De Douro is een van de meest bergachtige wijngebieden ter wereld. Het gebied beslaat ongeveer 250.000 hectare, waarvan circa 43.035 hectare met wijnstokken is beplant. Het is verdeeld in drie subregio’s:

  • Baixo Corgo: circa 12.761 hectare wijngaarden
  • Cima Corgo: circa 20.203 hectare wijngaarden
  • Douro Superior: circa 10.070 hectare wijngaarden

In het gebied zijn ongeveer 270 portproducenten actief. Naast de river de Douro zelf spelen ook de vele zijrivieren een rol in het landschap en de wijnbouw.

Klimaat in de Douro

Het klimaat is continentaal, maar verschilt wel in de drie subregio’.  De invloed van de Atlantische Oceaan wordt grotendeels tegengehouden door het Marão-gebergte, dat tot ongeveer 1.400 meter hoog reikt. Daardoor wordt het naar het oosten toe droger en warmer. In de zomer van 2025 werd in Pinhão volgens de presentatie een temperatuur van 47,2 °C gemeten. Hoogteverschillen zorgen echter voor grote temperatuurverschillen. Gemiddeld daalt de temperatuur met ongeveer 0,8 °C per 100 meter hoogteverschil. De jaarlijkse neerslag loopt sterk uiteen: van ongeveer 1.200 mm in Baixo Corgo tot circa 380 mm in Douro Superior. De gemiddelde jaartemperatuur ligt volgens de presentatie tussen 12 en 16 °C. De druiven voor port worden doorgaans rijper geoogst dan die voor veel onversterkte Douro-wijnen. Ook de klimaatverandering heeft invloed op de wijnbouw, onder meer door hogere temperaturen en veranderingen in de waterbeschikbaarheid.

Douro rivier van boven Anne-Wies van Oosten

Foto: © Anne-Wies van Oosten

Terrassen, hellingen en bodem

De wijngaarden liggen op steile hellingen, waardoor de aanleg en het onderhoud veel werk vragen. De traditionele socalcos zijn smalle terrassen met stenen muren. Ze zijn moeilijk machinaal te bewerken en vormen een karakteristiek onderdeel van het historische landschap. De muren helpen de hellingen te stabiliseren, maar kunnen bij hevige regenval beschadigd raken of verschuiven. Ook de afwatering vraagt aandacht. Daarnaast zijn er patamares: bredere terrassen zonder traditionele stenen muren. Ze zijn iets schuin aangelegd, zodat regenwater kan wegstromen, en bieden meer mogelijkheden voor mechanische werkzaamheden. Op minder steile hellingen worden wijnstokken ook verticaal aangeplant. Dat kan de opbrengst per hectare verhogen en de werkzaamheden vereenvoudigen.

Wijngaarden Douro Anne-Wies van Oosten

Foto’s ©Anne-Wies van Oosten

De bodem bestaat voornamelijk uit schist, een gesteente dat gemakkelijk in dunne platen splijt. In veel wijngaarden liggen die platen vrijwel verticaal. Daarnaast komen onder meer graniet en plaatselijk kalkhoudende bodems voor.

Douro bodem Anne-Wies van Oosten

Foto: © Anne-Wies van Oosten

Van traditionele lagares tot moderne rijping

Traditioneel worden de druiven voor port in lagares, ondiepe bakken van steen of beton, met de voeten gekneusd. Tegenwoordig worden hiervoor ook mechanische systemen en robots gebruikt. Die bootsen de beweging van het traditionele voetstampen na.

Lagares Anne-Wies van Oosten

Foto’s: © Anne-Wies van Oosten

De rijping bepaalt vervolgens in belangrijke mate de stijl van de port. Ruby port rijpt doorgaans in grote vaten, soms met een inhoud van tienduizenden liters. Daardoor is er relatief weinig invloed van het hout en blijft het fruitige karakter behouden. Voor tawny port wordt vaker gekozen voor kleinere houten vaten, bijvoorbeeld van ongeveer 550 liter. Door het grotere contact met zuurstof ontwikkelt de wijn aroma’s van gedroogd fruit, noten, karamel en specerijen. Ook de aanduidingen op het etiket geven informatie over de stijl. Tawny port kan onder meer worden aangeduid als 10, 20, 30, 40 of 50 Years Old. Deze aanduidingen verwijzen naar een door het IVDP goedgekeurde stijl en gemiddelde leeftijd, niet simpelweg naar het aantal jaren dat de port in het vat heeft doorgebracht.

De druivenrassen van de Douro

In de Douro worden veel verschillende druivenrassen verbouwd. De presentatie noemt 116 rassen. Een aantal daarvan speelt een belangrijke rol bij de productie van port en Dourowijnen. Ze hebben elk een eigen karakter.

Belangrijke witte druivenrassen

  • Malvasia Fina:
    zachte aroma’s en een relatief ronde structuur.
  • Códega do Larinho:
    bloemige aroma’s en fruitige tonen.
  • Rabigato:
    frisse zuren en citrusfruit.
  • Gouveio:
    frisse zuren en een goede structuur, met potentieel om te ouderen.
  • Viosinho:
    structuur, concentratie en aromatische finesse.
  • Moscatel Galego Branco:
    uitgesproken muskaataroma’s en florale tonen.

Belangrijke rode druivenrassen

  • Touriga Nacional:
    veel kleur, donkere fruitaroma’s en florale tonen, waaronder het aroma van de Portugese heideplant esteva. Zorgt voor kracht en stevige tannines.
  • Touriga Franca:
    aroma’s van bloemen en bramen. Draagt bij aan fruitigheid en elegantie.
  • Tinta Roriz:
    rood en zwart fruit, kruidigheid en stevige tannines. Ook bekend als tempranillo.
  • Tinta Amarela:
    kruidigheid, fruit en structuur. Ook bekend als trincadeira.
  • Tinta Barroca:
    rijp, sappig fruit en een ronde structuur.
  • Tinto Cão:
    frisse zuren, structuur en finesse. Draagt bij aan balans en bewaarpotentieel.
6 flessen port master of port masterclass

Foto: © arnoldvanwest.nl

Proefnotities 

Wijn 1:Ferreira witte port
Licht goudgeel, met aroma’s van honing, gele appel en abrikoos. Zoet en vol, maar met verrassend frisse zuren. De alcohol is duidelijk aanwezig, met een lange afdronk. Waardering: 8

Wijn 2: Kopke 20 Years Old witte port
Amberkleurig en expressief, met sinaasappel, honing, gedroogde abrikoos en florale tonen. Vol en zoet, met veel smaak en een lange, elegante afdronk. Een prachtig gerijpte port. Waardering: 9 –

Wijn 3: Graham’s 10 Years Old Tawny Port
Een warme tawnykleur met aroma’s van dadels, vijgen, gedroogde pruimen, koffie en karamel. Vol en zoet, met zachte tannines en een lange, rijke afdronk. Waardering: 8,5

Wijn 4: Quinta das Carvalhas 30 Years Old Tawny Port
Een gerijpte tawny met aroma’s van dadels, vijgen, koffie, chocolade en specerijen zoals nootmuskaat en kaneel. Vol en complex, met een lange afdronk en een subtiele aardse toets. Waardering: 8,5

Wijn 5: Dalva LBV 2019
Robijnrood, met aroma’s van pruimen en laurier, aangevuld met karamel en een vleugje chocolade. Zoet en vol, met stevige tannines en een goede lengte. Waardering: 8+

Wijn 6: Ramos Pinto Ruby Port
Robijnrood en fruitig, met aroma’s van cassis, rode kersen en rozemarijn. Vol en zoet, met frisse zuren en stevige tannines. Een krachtige port met een prettige afdronk. Waardering: 8+

6 flessen port en glazen

Foto: © arnoldvanwest.nl

Hoe ziet de toekomst van port eruit?

De wijnconsumptie neemt in veel markten af. Ook de Douro wijnregio voelt de gevolgen daarvan. Port heeft bovendien een relatief hoog alcoholpercentage, wat voor sommige consumenten een drempel vormt. De boodschap is duidelijk: de markt biedt weinig ruimte om méér port te verkopen. De strategie van de sector richt zich daarom niet uitsluitend op meer verkopen, maar vooral op kwaliteit, onderscheidend vermogen en een hogere waarde per fles. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om consumenten kennis te laten maken met de verschillende stijlen, van frisse witte port tot complexe, lang gerijpte tawny en fruitige ruby.

Op weg naar de titel Master of Port

De masterclass laat zien hoe sterk port verbonden is met het landschap, de geschiedenis en de traditionele wijnbouw van de Douro. Naast een (hernieuwde) kennismaking met de veelzijdigheid van port en Dourowijnen biedt de masterclass sommeliers ook een waardevolle voorbereiding op de Master of Port – Benelux-wedstrijd. Juist het herkennen, beoordelen en begrijpen van de verschillende portstijlen zijn vaardigheden die in deze competitie van belang zijn. De combinatie van traditie, vakkennis en vernieuwing zal niet alleen bepalend zijn voor de toekomst van het gebied, maar ook voor de ambassadeurs die port verder op de kaart zetten.

Over het IVDP

Het Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto, I.P. (IVDP, IP) is de overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de regulering en certificering van port- en Dourowijnen en voor het waarborgen van de kwaliteit, authenticiteit en reputatie van wijnen uit de afgebakende Douro-regio. Het instituut inspecteert, controleert en certificeert de wijnen. Goedgekeurde flessen krijgen een officiële identificatiezegel, die op de hals of onder het achteretiket kan zitten. Het IVDP beschikt over een laboratorium en een proefpanel. De wijnen moeten zowel analytisch als organoleptisch aan de eisen voldoen om te worden goedgekeurd.

Port, logo Instituto del porto

Uitgelichte afbeelding: Anne-Wies van Oosten

Registervinoloog Ed Carper was in 2020 ‘Vinoloog van het Jaar’, heeft WSET4 Diploma in the pocket en heeft zijn studie Weinakademiker afgerond met zijn thesis over Perceptie, consumptie en aankoopmotieven van Champagne onder Nederlandse consumenten van 18 tot 35 jaar. Website Carper Vinum. Lees hier alle artikelen van Ed.

Eindredactie: Anne-Wies van Oosten

#edcarper

Boek vertikaal 640 x 960